Hier bij Ikeetduurzaam vinden wij het soms ook moeilijk om te bevatten wat het brede begrip ‘Duurzaamheid’ nu betekent. Om het wat makkelijker te maken houden we ons vast aan een aantal thema’s. In deze blog zullen we het begrip Biologisch uitleggen en de voor- en nadelen eens goed op een rijtje zetten.

Biologisch eten is sinds het begin van de twintigste eeuw een gespreksonderwerp in de westerse wereld. In 1940 werd in de Verenigde Staten door J.I. Rodale een magazine geschreven over biologisch tuinieren en verbouwen, waarin hij de voordelen benadrukte die biologisch eten kon hebben. Hierbij ging het vooral om het groeien van voedsel zonder chemicaliën, en wat voor positief effect dit kon hebben op je gezondheid. Een tijd later, in 1962, schreef een andere Amerikaanse genaamd Rachel Carson een boek (Silent Spring) over de gevaren van pesticiden voor onze gezondheid.

Inmiddels weten we dat het gebruik van pesticiden, herbiciden en antibiotica niet alleen effect heeft op onze directe gezondheid (doordat we hiermee ‘besmette’ dierlijke producten eten krijgen we deze stoffen soms ook in ons lichaam), maar ook op onze indirecte gezondheid (denk aan de kwaliteit van grond- en drinkwater) en die van de planeet. Door de op grote schaal producerende vleesindustrieën komen veel afvalstoffen uiteindelijk in landelijke wateren en oceanen terecht. Dit vervuilde water wordt vervolgens over de hele wereld weer gebruikt, en lang niet altijd op de juiste manier gereinigd.

Ook heeft biologische landbouw een effect op dierenwelzijn. Bij de productie van biologisch voedsel wordt namelijk zo veel mogelijk rekening gehouden met de natuurlijke omgeving en dieren. Dieren krijgen meer ruimte dan in de ‘reguliere’ bio-industrie, er wordt geen (of zo min mogelijk) gebruik gemaakt van antibiotica, om zo de weerstand van de dieren te bevorderen. De dieren krijgen biologisch voer, kunnen naar buiten, en hun leefomstandigheden worden geregeld aan de hand van een aantal eisen.

Naast het welzijn van grote dierensoorten, zorgt biologisch eten ook voor de kleine wezentjes, zoals insecten. De afgelopen decennia zijn insecten met 75 procent in populatie afgenomen in Europa, zo blijkt uit Duits-Nederlands onderzoek. Dit onderzoek verwijst naar milieuverontreiniging en het gebruik van bestrijdingsmiddelen als oorzaak. Deze afname is bijzonder problematisch gezien insecten de hoeksteen van de natuur vormen. Ze vormen 80 procent van alle soorten op aarden en ze spelen een enorme rol in de voedingspatronen van grotere dieren zoals broedvogels en bij het bestuiven van wilde planten en landbouwgewassen. Biologische landbouw en veeteelt zou hier bij kunnen helpen gezien er geen chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt en er minder milieuverontreiniging is.

Biologische landbouw gebruikt alleen natuurlijke bestrijdingsmiddelen, wat soms ook betekent dat de insecten juist ingezet worden om hun taken uit te voeren zodat er geen andere bestrijdingsmiddelen meer nodig zijn. Naast mensen- en dierenwelzijn, is er nog een aantal andere redenen waarom biologisch eten duurzamer kan zijn. Er wordt bijvoorbeeld natuurlijke mest gebruikt van de dieren zelf, wat betekent dat er geen productie van kunstmest nodig is. Ook is er dus geen productie van chemische bestrijdingsmiddelen nodig, want natuurlijke middelen zoals sluipwespen en kalkzwavel worden ingezet, net zoals in de natuur.

Ook moet minstens 60% van het voer voor biologische veeteelt uit de regio komen, wat beter is dan bij gangbare melkveebedrijven. Voor hun koeien worden namelijk producten zoals soja geïmporteerd uit Zuid-Amerika. Dit is niet duurzaam vanwege transport, kappen van oerwoud en kunstmest dat daar weer gebruikt wordt.

Let wel op: biologisch is niet per definitie duurzaam. Dieren die op biologische wijze worden gehouden, nemen namelijk volgens de regels meer ruimte in, waardoor er bijvoorbeeld landverlies is. Ook produceren biologische dieren relatief minder vlees, melk, en eieren, omdat ze meer beweging krijgen maar ook bijvoorbeeld langer leven. Dit betekent dat ze ‘per unit’ minder opleveren dan dieren uit de gangbare bio-industrie. Een kleine kanttekening: voor biologische dieren geldt misschien wel dat het uiteindelijk best duurzamer kan zijn dan de gangbare veeteelt, als we wat minder dierlijke producten consumeren en vaker plantaardig eten. Dat is natuurlijk uiteindelijk aan jezelf. Voor een mooi overzicht van de voor- en nadelen van biologische landbouw kun je kijken op de site van Milieucentraal. Biologische producten kun je in de winkel vinden onder een aantal keurmerken: Europees Biologisch, EKO, Demeter (dit is zelfs biodynamisch en heeft dus aanvullende eisen, dit kun je vinden op de site van het Voedingscentrum). Biologische producten zijn soms wel wat duurder dan normale producten maar gelukkig zijn ze langzaam goedkoper aan het worden doordat meer mensen aan het overstappen zijn en de voordelen zijn het naar onze mening zeker waard!

Bronnen